Turkish Journal of Geriatrics 2003 , Vol 6, Issue 1
BİRİNCİ BASAMAKTA ÇALIŞAN SAĞLIK PERSONELİNİN YAŞLI BAKIMINA İLİŞKİN BİLGİ GÖRÜŞ VE UYGULAMALARI
Sebahat GÖZÜM, Mehtap TAN
Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu, Halk Sağlığı Hemşireliği A.D., Doç.Dr.
Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu, İç Hastalıkları Hemşireliği A.D., Yrd.Doç.Dr.
Birinci basamak sağlık hizmetleri ve burada çalışan sağlık personeli sağlığın her düzeyindeki yaşlıya bakım vermekle yükümlüdür. Yaşlıların sağlık bakım kalitesinin geliştirilmesi yaşlılarla çalışan sağlık personelinin bilgi, tutum ve davranışlarına bağlıdır. Bu çalışma Erzurum’da birinci basamak sağlık hizmetlerinde çalışan sağlık personelinin yaşlı bakımına ilişkin bilgi, görüş ve uygulamalarını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı nitelikteki bu araştırmanın verileri Haziran 2002’de toplanmıştır. Erzurum merkezindeki sağlık ocaklarında çalışan sağlık personeli (doktor, hemşire/sağlık memuru ve ebe) araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Araştırmada evrenin tamamına ulaşılması hedeflenmiş, ancak ulaşılabilen ve eksiksiz veri sağlayan 130 (%65.7) kişinin verileri değerlendirmeye alınmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından hazırlanan soru formu kullanılmıştır. Soru formunda birinci basamaktaki sağlık personelinin yaşlı sağlığı ve bakımına ilişkin olarak yapması gereken/beklenen görevlerin her biri için dört soru sorulmuştur. Her bir görev için bilgiyi ölçen birinci soru “Yasaya göre bu sizin göreviniz mi?”, görüşü ölçen ikinci soru “ Göreviniz olmalı mı?”, uygulamayı ölçen üçüncü soru “Bu görevi uyguluyor musunuz?” sorulmuştur. Her bir görevin dördüncü sorusu sağlık personelinin ilerde bu görevi yapmaya ilişkin görüşünü değerlendirmek amacıyla sorulmuştur. Veriler SPSS-10 programında frekans dağılımı ve ki-kare analiziyle değerlendirilmiştir. Yaşlı bireylerin sağlık bakımı için sıralanan görevlerin bilinme oranı %26.2 ile %63.8 arasında bulunmuştur. “Yaşlı bireylerin evde bakımını yapmak” en az bilinen (%26.2), uygulanan (%17.7), benimsenen (%10) ve ilerde olması istenen (%32.3) görevdir. En az bilinen, uygulanan, benimsenen ve ilerde yapılması istenen diğer görevler “sağlıklı yaşlı bireyin sağlık bakımı”, “hasta yaşlı bireyin bakımı”, “yaşlı bireylerin tespitini yapmak” ve “yaşlılara ilişkin sağlık ölçütlerini değerlendirmek”tir. “Yaşlı bireylerin sağlık eğitimini yapmak” en fazla bilinen (%63.8), uygulanan (%62.3), benimsenen (%80.8) ve ileride olması istenen (%73.1) görevdir. Bunu takiben en fazla bilinen görevin (%62.3) “yaşlı bireylerin sağlığını korumak” ve en fazla uygulanan (%59.2) görevin ise “yaşlı bireylerin acil bakımını yapmak” olduğu belirlenmiştir. Sağlık personelinin yaşlı bakımına ilişkin görevlerini bilme ve uygulama oranlarının ilerde bu görevleri yapmaya ilişkin görüşlerine oranla düşük olduğu saptanmıştır. Yaşlı bakımına ilişkin görevleri en fazla doktor grubu uygulamakta ve ilerde uygulamayı istemektedir. Yaşlı bakım hizmeti vermesi beklenen sağlık personelinin yaşlı sağlığı ve bakımına ilişkin geleneksel sağlık hizmeti anlayışının değiştirilmesi ve konuyla ilgili bilgisi, duyarlılığı ve motivasyonunun arttırılması gerekir. Keywords : Yaşlı bakımı, sağlık personeli, birinci basamak, bilgi, görüş, uygulamalar.