Turkish Journal of Geriatrics 2003 , Vol 6, Issue 2
YAŞLANMA OLGUSU VE TIP ETİĞİ
Nüket ÖRNEK BÜKEN, Erhan BÜKEN
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Etiği ve Tıp Tarihi Anabilim Dalı, Ankara
Başkent Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı, Ankara
Yaşlanma geri dönüşsüz, tüm sistemleri etkileyen ve kaçınılmaz fizyolojik bir süreçtir. İnsan ömrünün uzaması ve bunun sonucu olarak yaşlı nüfusun artması nedeniyle, insan hayatının fizyolojik dönemlerinden biri olan yaşlılık, günümüzde daha fazla önem kazanmıştır. Bu makalede yaşlılık ve yaşlanma olgusu bireysel, toplumsal ve kültürel açıdan değerlendirilirken; aynı zamanda konu tıp etiği açısından da irdelenecektir. Bir insan ne zaman ve neden yaşlı sayılır? “Yaşlı İnsanlar” şeklinde yapılan bir tanımlama ve gruplandırma ne kadar doğrudur? Kalıplaşmış yaşlılık imajlarının toplumsal kabulünun olası sonuçları neler olabilir (yaş ayrımcılığı, yaşlı istismarı ..)? Özellikle konu sınırlı kaynakların adil kullanımı ya da özerkliğe saygı kavramının hayata geçirilmesi olunca “yaşlı insanlar” için ayrı bir değerlendirmenin mi yapılması gerekecektir? Yaşlılığa karşı etik davranışların temellerini oluşturmak yerine yapılması gereken; yaşlı genç tüm insanlar için bağlayıcı, teşvik edici sosyal etik bir temel oluşturmak , buna bağlı etik normlar oluşturmak olmalıdır. Herkes yoluna yardıma muhtaç bir çocuk olarak başlar, sonra yaşamın doğal işleriyle cebelleşir, en sonunda yine bunlarla vedalaşarak tekrar yardıma muhtaç hale gelir. Gerontoloji’nin altın kuralı olarak şöyle söylenilir: çocuk ve genç iken yetişkinlerin sana nasıl davranmalarını istediysen, sen de yardıma ihtiyacı olan yaşlı insanlara aynı şekilde davran. Aynı kural sağlık çalışanı - yaşlı hasta ilişkisinde de gözetilmelidir. Keywords : Yaşlanma, tıp etiği, otonomi, sosyal etik